هوش اجتماعی فرزندان و روش‌هایی برای افزایش آن


academyhaft 29 خرداد 1400 10 دقیقه مطالعه
iOS 14

هوش اجتماعی فرزندان یکی از مهم‌ترین انواع هوش است که لازم است والدین توجه ویژه‌ای به بهبود هوش اجتماعی فرزندان خود داشته باشند. کودکان عموماً در موقعیت‌های اجتماعی ناتوان عمل می‌کنند؛ هم در دوست‌یابی و هم در حفظ روابط پایدار دوستانه چنین مواردی وابسته به هوش اجتماعی فرزندان است.

فرزندان شدیداً نیازمند توسعهٔ ارتباطات بین فردی و حل مشکلاتشان در این زمینه‌اند. جامعه بر این فرض است که بچه‌ها با دیدن چگونگی رفتار دیگران، یاد می‌گیرند با بقیه مردم چگونه کنار بیایند توجهی به بهبود هوش اجتماعی فرزندان نمی‌کند، اما این کافی نیست. بچه‌ها در توان‌آزمایی اجتماعی، ناتوان‌اند و برای برخی از آن‌ها حل‌کردن دشوارترین سؤالات ریاضی بسیار راحت‌تر از همدلی و گفت‌وشنود با دوستانشان است. 

این مشکلات در بچه‌ها «نقص‌های آموزش هوش اجتماعی فرزندان» نامیده می‌شود و لازم است مهارت‌های اجتماعی را در آن‌ها چنان بالا برد که بر این مشکلات فائق آیند. در ادامه این مقاله از سایت آکادمی هفت برخی از مهارت‌هایی که به افزایش هوش اجتماعی فرزندان منجر می‌شود را بررسی خواهیم کرد.

مهارت‌های افزایش هوش اجتماعی فرزندان

(مهارت‌های افزایش هوش اجتماعی فرزندان)

راهکارهایی برای افزایش هوش اجتماعی فرزندان

همان‌طور که اشاره کردیم هوش اجتماعی فرزندان می‌تواند نقش بسزایی در آینده اجتماعی آن‌ها در جامعه داشته باشد. در ادامه به بررسی روش‌های برای افزایش هوش اجتماعی فرزندان پرداختیم.

 افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت حل مشکلات گروهی

کودکان برای وارد شدن به گروه‌های جدید معمولاً به دو شیوه به مشکل برمی‌خورند؛ یا منزوی و ناظر باقی می‌مانند و یا پرخاشگرانه و ناگهانی به گروه می‌پیوندند و این ممکن است اعضای گروه را از آن‌ها برنجاند. مهم‌ترین کارهایی که برای وارد شدن به این گروه‌ها می‌توان انجام داد این است که کودکان را از پیوستن به هر گروهی منع کرد. در واقع در این شرایط باید دید که وضعیت حاکم بر گروه چگونه است. 

آیا بازی‌های ایمن می‌کنند یا ناایمن؛ خندان و مهربان‌اند یا ترش‌رو و مهاجم. بکوشید فضای گروهی ِامن‌تر و مهربانانه‌تری برای آن‌ها پیدا کنید. تمریناتی نیز به‌صورت نمایشی با آن‌ها انجام دهید و او را در هر دو حالت وارد شونده به گروه و هم در حالت پذیرنده قرار دهید تا ضعف‌های خود را دریابد و اصلاح کند.

مهارت ارتباط و شرکت در گفت وشنود

(مهارت ارتباط و شرکت در گفت وشنود)

 افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت ارتباط و شرکت در گفت وشنود

برقراری ارتباط در کودکان از بدو تولد شروع می‌شود و به‌مرور به مهم‌ترین رکن جهت تقلید و یادگیری او تبدیل می‌شود. توصیه‌های زیر را برای یک ارتباط سالم رودررو در نظر داشته باشید تا به افزایش هوش اجتماعی فرزندان خود کمک کنید.

  • در ارتباط چشمی می‌آموزد که اطرافیان مورد اعتماد او کسانی هستند که تماس چشمی سالمی برقرار می‌کنند. به آن‌ها بیاموزید در صورت گفت‌وگو به چشم‌های طرف مقابلش نگاه کند.
  • با گوش‌دادن ِدرست می‌آموزند که هر گفت‌وگوی پایداری را ادامه دهند. آن‌ها می‌آموزند که علاوه بر گوش‌دادن، سؤالی بپرسند و یا اظهارنظری بکنند تا گفت‌وگو را ادامه دهند.
  • به کودکتان کمک کنید تا صدایش را کنترل کند. اگر صدایش نامفهوم و ضعیف و یا بی‌اندازه بلند است، به او بیاموزید که آهنگ صدایش را تعدیل کند.
  • هرچقدر سن بچه‌ها بیشتر می‌شود به آن‌ها یا بدهید که کمتر همدیگر را در آغوش بگیرند و این‌گونه حریم خصوصی‌شان را به آن‌ها یادآور شوید.
مهارت همدردی و خواندن نشانه‌های اجتماعی

(مهارت همدردی و خواندن نشانه‌های اجتماعی)

افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت همدردی و خواندن نشانه‌های اجتماعی

پرورش همدردی در کودکان یکی از مهم‌ترین عرصه‌هایی است که به کمک آن می‌توان موجب رشد اعتقادات، باورها و افزایش هوش اجتماعی فرزندان شد. او با همدردی می‌آموزد به دیگران و شرایط پیرامون، واکنش درست و مناسب نشان بدهد. برخی از گام‌های لازم در این زمینه به شرح زیر هستند:

  • به مسائل اجتماعی پیرامون فرزندتان اهمیت دهید و روابط بین فردی او را از زبان خودش جویا شوید.
  • از فرزندتان بخواهید دربارهٔ نیازهای دیگران فکر کند و دربارهٔ احساسات و واکنش‌های دیگران بیندیشد. به عقاید و نظرات او احترام بگذارید.
  • دایرهٔ واژگان کودکتان را برای ابراز احساسات، متنوع و گسترده کنید.
  • به فرزندانتان درباره زبان بدن آموزش دهید. به‌عنوان مثال به او کمک کنید صورت قرمز شده از خشم و یا دهان باز شده از شگفتی را در دیگران پیدا کند.
  • کودکان معمولاً به نشانه‌های شفاهی پدر و مادر توجه نمی‌کنند و در قبال این‌که از آن‌ها خواسته می‌شود تا از کاری دست بکشند، بی‌تفاوت می‌مانند. بهترین کار برای فائق شدن بر این وضعیت این است که در ازای توجه به درخواست شما، به او پاداش بدهید.
  • حس شوخ‌طبعی را در کودکانتان تشویق کنید و کاری کنید که به‌جای اینکه از اشتباهاتشان ناراحت شوند بتوانند به اشتباهاتشان بخندند.
  • به فرزندانتان بیاموزید پاسخ‌های همدلانه به دیگران ابراز کند. او می‌تواند حالت‌های دلسوزانه از خود نشان دهد و در قبال جمله‌ای ناراحت‌کننده از دوستش با گفتن «اوه» به او واکنش عاطفی نشان دهد. در این موارد می‌توانید به او پاداش دهید.

 افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت تماشای مردم

برای افزایش هوش اجتماعی فرزندان با فرزندتان به محلی عمومی بروید و به نظاره مردم بنشینید. سعی کنید با کمک او از حالات چهره و بدن مردم رمزگشایی کنید. از خود بپرسید آن‌ها الان چه فکر و احساسی دارند. کودک با دیدن این سرنخ‌های احساسی و رفتاری، بیشتر می‌تواند حس همدلی و عطوفت خود را پرورش دهد.

مهارت عزت نفس و داشتن احساس بهتر درباره خود

(مهارت عزت نفس و داشتن احساس بهتر درباره خود)

 افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت عزت نفس و داشتن احساس بهتر درباره خود

کودک شما برای اینکه احساس خوبی در مورد خودش داشته باشد، نیازمند عزت‌نفس بالاتری است. با عزت‌نفس بالا او شایستگی‌های خود را بیشتر می‌شناسد و برای کارهایی که می‌خواهد انجام دهد، احساس قدرت می‌کند. کودکان با عزت‌نفس پایین اتفاق‌های خوبی را به بخت و اقبال ربط می‌دهند و در قبال اتفاقات بد، به دنبال مقصری غیر از خود هستند. برای بالابردن عزت‌نفس کودکان خود این اقدامات را انجام دهید:

  • دستاوردها و توانایی‌های آن‌ها را تشویق کنید.
  • آمادگی جسمانی آن‌ها را بالا ببرید و مراقب باشید تلویزیون و بازی‌های رایانه‌ای مانع تحرک آن‌ها نشود.
  • به‌جای اصلاح رفتارهای کودک سعی کنیم تمام رفتارهای مثبت او را مورد تشویق قرار دهیم.
  • از کلمات بهتری برای تمجید او استفاده کنید و سعی کنید آن را صادقانه بیان کنید.
  • احساسات او را بپذیرید و تایید کنید.
  • به فرزندتان کمک کنید وقتی با خودش حرف می‌زند، حرف‌های مثبتی بزند.
  • از او بخواهید رفتارش را در طول روز پایش کند و یادداشت‌برداری کند. او ازآن‌پس مراقب رفتارهای خود خواهد بود.
  • شبکه‌های اجتماعی کودک را پیش از موعد گسترش دهید و قرارهایی برای بازی و دوست پیداکردن برای او ترتیب دهید.
  • به فرزندانتان بیاموزید از اشتباه‌های خود درس بگیرند.
مهارت از پس شوخی و تمسخر برآمدن

(مهارت از پس شوخی و تمسخر برآمدن)

افزایش هوش اجتماعی فرزندان با مهارت از پس شوخی و تمسخر برآمدن

شوخی و تمسخر یکی از دردناک‌ترین رخدادهای دوران کودکی است. توانایی او در برآمدن از پس این موقعیت‌ها می‌تواند نشاط اجتماعی او را نشان دهد. بیشتر بچه‌ها شوخی‌های دوستانشان را جدی نمی‌گیرند و می‌دانند که صرفاً باید به آن‌ها بخندند. اما کودکانی که درگیر توان‌آزمایی‌های اجتماعی هستند ممکن است حتی یک شوخی دوستانه نیز برایشان تهدید‌کننده به نظر بیاید. 

در چنین شرایطی او را باید یاری داد تا از پس چنین موقعیت‌هایی بربیاید. برای یافتن راه چاره در این مشکل ابتدا باید بدانید او «مسخره شونده» است یا «مسخره‌کننده». مسخره‌کننده‌ها به تسلط بر دیگران علاقه دارند و ممکن است دوستان زیادی نیز دور خود جمع کنند. مسخره شونده نیز بچه‌ای است که مورد تمسخر بچه‌ی مسخره‌کننده قرار می‌گیرد. بچه‌های مسخره شونده نیز با اعتمادبه‌نفس پایین و گریه واکنش نشان می‌دهند و یا در مقابل به تمسخر مسخره‌کننده برمی‌خیزند، اما معمولاً شکست می‌خورند. آن‌ها معمولاً تفاوت میان شوخی دوستانه و یا بدخواهانه را تشخیص نمی‌دهند. 

نخستین گام برای غلبه بر این مشکل این است که او را یاری دهید تا درک کند بیشتر شوخی‌ها و سربه‌سر گذاشتن‌ها دوستانه و با نیت خوب است. اگر او بتواند شوخی‌ها را آسان بگیرد، احتمالاً شوخی کننده سراغ کس دیگری برود. به‌جای اینکه شوخی با او را متوقف کنید، سعی کنید کاری کنید تا او نوعی «خوشمزگی» را در آن ببیند و از محل شوخی دور شود تا نگرانی و ناراحتی را تاب آورد.

فرزندان زورگو

(فرزندان زورگو)

در مقابل اگر فرزند شما زورگوست چه باید کرد؟

تا این بخش در ارتباط با روش‌های افزایش هوش اجتماعی فرزندان صحبت کردیم. حالا اگر فرزند شما جزو کودکان زورگو است گام اول این است که از حقیقت فرار نکنید و در پی لاپوشانی و توجیه آن برنیایید. مشکل را جدی بگیرید و سعی کنید به او بفهمانید که این کارهایش چه تأثیری در دیگران می‌گذارد. 

او را زیر نظر بگیرید و مشکلاتی را که ممکن است با رفتار به بار آورد، به او گوشزد کنید و در مقابل هر کار مثبتی که انجام می‌دهد، به او پاداشی دهید. در ادامه به معرفی مهارت‌های خواهیم پرداخت که به‌وسیله آن‌ها بتوانید این ویژگی منفی را در فرزند خود از بین ببرید و هوش اجتماعی فرزندان را بالا ببرید.

 مدیریت استرس

تصور ما نسبت به دوران کودکی، دورانی است لبریز از بی‌خیالی و آرامش. اما این تصوری اشتباه است. کودکان چه‌بسا در فشار و استرسی هرروزه قرار دارند. این روزها بچه به دلیل نقل و انتقالات کاری پدر و مادرها، مدام از مدرسه‌ای به مدرسه‌ای و از خانه‌ای به خانه‌ای در حال تردد هستند. آن‌ها مدام می‌بایست خود را با دوستان و بچه‌های جدیدی در محله و مدرسه هماهنگ کنند و این بار روانی سنگینی برای آن‌ها به همراه دارد. 

برای کاهش استرس فرزندان خود سعی کنید کارها و تعهدات زیادی را به آن‌ها تحمیل نکنید و در درس‌ها و یا برخی از تکالیف به آن‌ها یاری برسانید تا بتواند بر استرسش غلبه کند. شوخ‌طبعی و خودگویی مثبت را به او تزریق کنید و به او بیاموزید به‌جای کنش‌های خشن، استرسش را با کلمات تخلیه کند. مراقب تغذیه و سلامتی‌اش باشید و تمریناتی برای آرامش بیشتر او ترتیب دهید.

برطرف کردن کشمکش‌ها

(برطرف کردن کشمکش‌ها)

 برطرف‌کردن کشمکش‌ها

شاید تور غالب این است که مشاجرات خانوادگی را جلوی چشم کودکان نباید ادامه داد و می‌بایست او را از این قضایا دورنگه داشت. اما در صورت برطرف شدن موفقیت‌آمیز کشمکش‌های خانوادگی، او می‌آموزد که علی‌رغم دوستی با دوستانش، می‌تواند در مواردی با آن‌ها مخالفت و یا کشمکش هم داشته باشد. 

برای حل موفقیت‌آمیز کشمکش‌ها ابتدا نقاط ضعف کودکتان را بشناسید. این نقاط، چیزهایی هستند که «کفر او را بالا می‌آورند». پس از آن به او یاد دهید که در حین بحث، حول موضوع اصلی بحث باقی بماند و پای موضوعات فرعی را پیش نکشد. به او یاد دهید منعطف باشد و برنامه‌هایی برای سازش با طرف مقابل هم در آستین داشته باشد تا بتواند در صورت لزوم از برخی ایدئال‌هایش دست بکشد و به توافق برسد.

 مدیریت خشم

مدیریت خشم، مهارتی است که در کنار دیگر مهارت‌های اجتماعی گفته شده، کارکرد پیدا می‌کند. این احساسی طبیعی و سالم است که به همه انسان‌ها دست می‌دهد و ممکن است یادآور این نکته باشد که بدانیم چه چیزی درست و یا اشتباه است و نیاز به تغییر دارد. برای مهار و مدیریت درست آن گام‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

  • گام اول: درک کردن خشم

به کودکان خود بیاموزیم که خشم احساسی طبعی است اما کنشی که ما بعد از خشم از خود بروز می‌دهیم، می‌تواند در کنترل خود ما قرار گیرد.

  • گام دوم: به فرزندان‌تان کمک کنید دریابد چه چیز او را خشمگین می‌کند

با فرزندتان لیستی از چیزهایی که او را از کوره به در می‌برد، تهیه کنید تا نسبت به آن‌ها آگاه باشد و بتواند به‌مرور خشمش را نسبت به آن مسائل کنترل کند.

  • گام سوم: نشانه‌های هشداردهنده خشم را تشخیص دهید

اگر شما از نشانه‌های شروع خشم کودک خود باخبر باشید، می‌توانید قبل از آنکه او کنترل خود را از دست بدهد، پادرمیانی کنید و وضعیت را به کنترل خود درآورید. به‌عنوان مثال مشت گره‌کرده، دندان‌های فشرده به هم، صدای بلند و….

  • گام چهارم: خشم را به گونه‌ای مناسب بروز دهید

به او بیاموزید که فریاد کشیدن، سرزنش کردن، برچسب زدن و توهین کردن، شیوه‌های مناسبی برای ابراز خشم نیستند. در این‌گونه مواقع بچه را راهنمایی کنید که به‌جای ساکتی برود و یا برای تخلیه خود فعالیتی انجام دهد؛ حتی اگر مشت زدن به بالشش باشد.

تربیت فرزندانی سالم

(تربیت فرزندانی سالم)

سخن آخر

برای داشتن جامعه‌ای سالم، نیازمند کودکانی سالم هستیم. ما بر این باور اشتباهیم که بسیاری از مشکلات کودکان با بزرگ شدنشان برطرف می‌شوند اما برعکس مشکلاتی که آن‌ها از کودکی با خود حمل می‌کنند، می‌تواند آینده‌ای غم‌بار را برای آن‌ها رقم بزند. بهترین کار این است که از سال‌های اول کودکی، او را زیر نظر گرفت تا مشکلات اجتماعی‌اش را پیدا کرد و در صورت امکان به یاری‌اش شتافت. 

مشکلاتی که عزت‌نفس، خویشتن‌داری و شوخ‌طبعی او را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد و بخشی جدایی‌ناپذیر از شخصیت او می‌شوند. در این مقاله از سایت آکادمی هفت به بررسی مهارت‌هایی پرداختیم که به‌وسیله آن‌ها قادر به افزایش هوش اجتماعی فرزندان هستید. ممنون که تا انتهای این مقاله با ما همراه بودید.

 منیع: هوش اجتماعی فرزند خود را افزایش دهیم نوشته کتی کوهن

برچسب‌ها :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Rating*